Niedawno głośno było o zwyczaju palenia / topienia Judasza w niektórych rejonach w naszym kraju. Przez część publicystów oskarżony o ludowy antysemityzm, zwyczaj ten znalazł obrońców w postaci niektórych polityków. M.in. Roberta Winnickiego z Ruchu Narodowego. Winnicki popełnił nawet w tej kwestii interpelację poselską, domagając się wpisania tej tradycji na światową listę UNESCO, argumentując – za redaktorem Tomaszem Sommerem – że analogiczny zwyczaj z Republiki Czeskiej na tej liście się znajduję. Czy aby na pewno?

W interpelacji Winnickiego czytamy:


Szanowny Panie Ministrze!
Jak informuje red. Tomasz Sommer „Topienie i palenie Judasza jest w Czechach na… liście UNESCO jako historyczna tradycja”. W związku z powyższym oraz w związku z bezprecedensową nagonką na mieszkańców Pruchnika kultywujących bliźniaczą tradycję, nagonką rozpętaną pod naciskiem izraelskich mediów zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy Pan Minister planuje wyjaśnić wartość historyczną i kulturową tego obrzędu ministrowi Joachimowi Brudzińskiemu, który zwyzywał mieszkańców Pruchnika biorących udział w kultywowaniu wspomnianej tradycji od „idiotów i rasistów”?
2. Czy zamierza Pan Minister interweniować na rzecz mieszkańców Pruchnika, którym Policja stawia w tej sprawie zarzuty?
3.Czy planuje Pan Minister, wzorem Czech, zgłosić wniosek o wpisanie tradycji wieszania i palenia Judasza na listę światowego dziedzictwa UNESCO?”


Odsuńmy na bok kwestie samego zwyczaju, istotnie kultywowanego zarówno w niektórych miejscowościach w Polsce, jak i w Czechach. Poseł w interpelacji dwukrotnie stwierdza, że topienie i palenie Judasza znajduje się na liście UNESCO a wpisane zostać miało na wniosek Republiki Czeskiej. Sprawdźmy zatem…

Lista niematerialnego dziedzictwa UNESCO znajduje się na stronie https://ich.unesco.org . Do dyspozycji poszukujących informacji mamy całkiem sprawną wyszukiwarkę, która filtruje wyniki na podstawie m.in. krajów i lat wpisania danej tradycji na listę UNESCO.

Lista wpisanych na listę tradycji, związanych z Republiką Czeską ogranicza się do sześciu pozycji:

2008 : Slovácko Verbuňk, recruit dances
2010: Shrovetide door-to-door processions and masks in the villages of the Hlinecko area
2011: Ride of the Kings in the south-east of the Czech Republic
2016: Falconry, a living human heritage
2016: Puppetry in Slovakia and Czechia
2018: Blaudruck/Modrotisk/Kékfestés/Modrotlač, resist block printing and indigo dyeing in Europe

Jak informuje chrześcijański portal deon.pl, który również przyjrzał się tej kwestii, najbliższa tradycji topienia Judasza jest – obecna na liście – procesja przedpostna z Hlinska. Również wiąże się z kolorową paradą, jednak jej finalnym rytuałem jest symboliczne zabicie klaczy, symbolizującej grzechy.
Zwyczaj ten wiąże się z pogańskimi tradycjami, których echo odnaleźć możemy m.in. w polskim topieniu Marzanny (swoją drogą dlaczego rodzimi neopoganie nie domagają się zadośćuczynienia za obrazę swoich uczuć religijnych?). Zwyczaj z przedpostną procesją i zabijaniem symbolicznej klaczy ma również pogański rodowód i jako taki przez wieki był zwalczany przez kościół. Nie podobał się również komunistycznym władzom czechosłowackim po II wojnie światowej. W XXI wieku został wpisany na listę UNESCO.

Próżno szukać na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO czeskiego zwyczaju topienia Judasza. Choć jest obecny w ludowym krajobrazie niektórych wiejskich terenów, przypisywanie mu rangi światowego dziedzictwa jest grubo przesadzone. Panu posłowi Winnickiemu, który za wzór stawia czeską listę tradycji UNESCO, polecamy zapoznać się z prawdziwym katalogiem tradycji niematerialnej na tej prestiżowej liście.

Jedno trzeba jednak stwierdzić ponad wszelką wątpliwość. Lista polskich zwyczajów i tradycji, wpisanych na listę UNESCO, jest zaskakująco mała…





Please follow and like us: